Fransanın erməni diasporunun son təxribatına xüsusi status qazandırmaq istəyi ilə bağlı yaşadığı məyusluq, çox güman ki, sonuncu olmayacaq. Azərbaycan beynəlxalq mövqelərini gücləndirir və diplomatik alətlərini təkmilləşdirir. Erməniliyin qarşısında bu cür məyusluqlar hələ çox olacaq.

Bunu Utro.Az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Novruz Aslan bildirib.

Bakıda məhkum edilmiş erməni cinayətkarlarına həsr olunmuş sərgi nə ilk, nə də son təxribat idi. Biz artıq bu cür "sürprizlərə" müəyyən qədər alışmışıq. Yeni heç nə baş verməyib. Bu, diasporun bir aksiyası idi, əminəm ki, rəsmi İrəvanın buna heç bir aidiyyatı olmayıb. Burada daha maraqlısı başqa şeydir – demək olar ki, ilk dəfə Paris Azərbaycan tərəfinin müraciətindən sonra proerməni planlardan imtina edib. Sərginin rəsmi açılışı nəinki bələdiyyə başçısı və digər yüksək vəzifəli şəxslər səviyyəsində, ümumiyyətlə baş tutmayıb.

Səfir Leyla Abdullayevanın rəhbərlik etdiyi səfirliyimizin işini xüsusi qeyd etmək istərdim. Vaxtında görülən tədbirlər sayəsində erməni təxribatının rəsmiləşdirilməsinin qarşısını almaq mümkün olub. Diplomatik nümayəndəliyimizin səylərinə görə təşəkkür etmək lazımdır. Əminəm ki, bu nəticəyə nail olmaq heç də asan olmayıb. Fransa həmişə Ermənistanı dəstəkləyib və onun addımlarına göz yumub, buna görə də Azərbaycan tərəfi hər şeyin aydın göründüyü belə məsələlərdə tez-tez Parisin anlaşılmazlığı ilə üzləşib. Bu vəziyyət, əlbəttə, münasibətlərin inkişafına töhfə vermirdi.

Bu vəziyyətdə əsas məsələ ondan ibarətdir ki, Azərbaycan adi bir erməni təxribatının Fransanın yüksək vəzifəli məmurlarının iştirakı ilə statuslu tədbirə çevrilməsinin və rəsmi Parisin adından Bakıya qarşı hər hansı tələb və ittihamların səsləndirilməsinin qarşısını ala bilib. Məhz bu, məqsəd idi.
Düşünmürəm ki, bu, bələdiyyə rəhbərliyinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Erməniliyin qatı tərəfdarı olan İdalqodan sonra başqa bələdiyyə başçısı gəlib. Amma məsələnin bununla bağlı olduğuna şübhə edirəm. Düşünürəm ki, məsələ Yelisey sarayının, yəni Fransanın ali rəhbərliyinin mövqeyindədir. Son zamanlar Parisin proerməni mövqeyindən qaynaqlanan bir neçə illik böhrandan sonra ölkələrimiz arasında münasibətlər normallaşıb. Şübhəsiz ki, Fransada Azərbaycanla münasibətlərin əhəmiyyətini görə bilən ciddi analitiklər var. Bundan əlavə, Fransa tərəfi yeni reallıqlarla hesablaşmaq məcburiyyətindədir və çətin ki, Bakı-İrəvan sülh prosesini dağıdan tərəf rolunda görünmək istəsin. Yelisey sarayının mövqeyi yaranmış vəziyyətə uyğun tənzimlənir, bu da düzgün yanaşmadır.

İki ölkə arasında münasibətlər yaxşılaşmağa başladıqdan sonra Paris yeni gərginlik istəmir. Bu, həm də Bakının Avropa İttifaqı ilə münasibətlərdə mövqeyinin güclənməsi ilə bağlıdır.
Daha bir məqam var. Bakı artıq Parisə göstərib ki, fransız tərəfi ilə qarşıdurmada istifadə edə biləcəyi müəyyən vasitələri var. Bu, korrupsiyaya batmış erməni lobbisi və ya Marselin diaspor təşkilatları deyil, tamamilə real bir problem – neokolonializmdir. Bu problem mövcuddur və artıq Fransanın daxili işi sayılmır.
Dediyim kimi, Fransa Azərbaycan-Ermənistan sülhünü istəməyən ölkə imicini əldə etmək istəmir.

Açıq desəm, sülh prosesi ilə bağlı nikbinliyə baxmayaraq, Azərbaycanda heç kim erməni reyvanşizminin və separatizminin tezliklə sona çatacağını və ya birdəfəlik yox olacağını gözləmir. Gərginlik hələ uzun müddət qalacaq. Şübhəsiz, bu meylləri gizli şəkildə qidalandıran maliyyə qrupları var. Regiondakı reallıqla razı olmayan, özünü açıq göstərməyən dairələr az deyil. Onlar separatizm və reyvanşizm alovunun tamamilə sönməməsində maraqlıdırlar. Bunun üçün mövzunu gündəmdə saxlamaq, Parisdəki diaspor aksiyası kimi təxribatlar və ya Şuşadakı erməni qəbiristanlığının guya dağıdılması barədə saxta xəbərlər vasitəsilə onu qidalandırmaq lazımdır.

Reyvanşistlərin və diasporun bu cür təxribatları sülh gündəminin irəliləməsinə mane olmur. Burada Ermənistan rəhbərliyinin özünün böyük xidməti var. Ədalətli olaq. Reyvanşist dairələrin şiddətli müqavimətinə baxmayaraq, erməni cəmiyyətindəki ehtirasların tədricən sönməsi göz qabağındadır. Görünür ki, cəmiyyət, ləng də olsa, Nikol Paşinyanın irəli sürdüyü gündəmə meyllənməyə başlayır.
Azərbaycan öz tərəfindən gərginliyin artması üçün heç bir əsas vermir. Prezident İlham Əliyevin bəyanatlarının göstərdiyi kimi, ölkəmiz aydın şəkildə sülhə yönəlib. Bu o demək deyil ki, biz keçmişi, Ermənistanın cinayətlərini unutmuşuq. Xeyr, biz unutmamışıq və heç vaxt unutmayacağıq. Dəmir yumruq həmişə yerindədir və hər hansı təcavüz təzahürünə cavab verməyə hazırdır. Amma gələcək haqqında düşünmək lazımdır. Prezident bunu dəfələrlə bildirib.

Azərbaycan cəmiyyəti birmənalı şəkildə sülhə köklənib. Erməni cəmiyyəti də tədricən eyni dalğaya keçir. Sərhəddə tam sakitliyin hökm sürdüyü, iqtisadi əməkdaşlığın başladığı və münasibətlərdəki yüksək gərginliyin aradan qalxdığı son il qonşularımıza sülh şəraitində yaşamağın üstünlüklərini açıq şəkildə göstərib. Reyvanşist müxalifətin populyarlığı azalır. Paşinyana diasporun Ermənistana dağıdıcı təsirini kəsmək də nəsib olub. Bütün bunlar reyvanşistləri qane etmir. Reyvanşist dairələr təbliğatı davam etdirir, Konstitusiyaya dəyişiklik edilməsinə və sülh müqaviləsinin imzalanmasına yol verməyəcəklərini bəyan edirlər. Ən çox güman ki, sülh bağlandıqdan sonra bu qüvvələr yeraltına keçəcək və zərərverici fəaliyyətlə məşğul olacaqlar. Ümid edirəm ki, Paşinyan bu perspektivi hesablayır.
Ümumilikdə mən nikbinəm. Sülh gündəmi inkişaf edir, iki ölkə arasındakı münasibətlərin ətrafındakı atmosferin özü dəyişir. Bunu Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin ŞƏT sammiti çərçivəsində Bişkekdəki görüşündə müşahidə etmək mümkün idi. Bu, hələ dost olmasalar da, artıq düşmən də olmayan, ortaq dil tapmış və ortaq maraqları olan siyasətçilərin görüşü idi. Dəyişikliklər Paşinyanın komandasının üzvlərinin davranışında da nəzərə çarpır.

Təbii ki, bu dəyişikliklərdən narazı olanlar da var. Amma bu, bizi dayandırmayacaq.

Əgər ABŞ olmasaydı, Paşinyan sülhü imzalayardımı? Bəli, bu günlərdə Wall Street Journal qəzetinin yaydığı xəbəri oxumuşam. Açığını desəm, təəccüblənmirəm. Tamamilə mümkündür ki, ABŞ, həqiqətən, Azərbaycanla sülh sənədinin imzalanması müqabilində Ermənistana Nvidia-nın qabaqcıl çiplərini tədarük etməyi vəd edib. Donald Tramp Cənubi Qafqazda sülhyaratma missiyasını öz üzərinə götürmək istəyib və buna nail olub.

Tramp məsələyə biznesmen kimi yanaşıb. O, İrəvanı hədələmək və ya ona təzyiq göstərmək yolunu seçməyib, əvəzində Vaşinqtondan dünyada çox az kəsin əldə etdiyi bir şeyi Ermənistana vəd edib. Nəticədə birgə bəyannamə imzalanıb, sülh sazişi paraflanıb və Naxçıvana gedən yolun artıq amerikalıların zəmanəti ilə tikiləcəyi TRIPP layihəsi ortaya çıxıb. Bundan əlavə, Paşinyan artıq açıq şəkildə Konstitusiyaya dəyişiklik edilməsi zərurətindən danışmağa başlayıb və anklavlar məsələsində sözü uzatmaqdan əl çəkib.

Düşünmürəm ki, Paşinyan sülh istəmirdi və gərginliyin artmasına can atırdı. Düşünürəm ki, o, Azərbaycanla təkbətək qalmaqdan qorxurdu, Bakı isə Ermənistanın havadarları arasından heç bir vasitəçini tanımırdı. Bundan əlavə, o, öz reyvanşist müxalifətindən qorxurdu. İndi isə onun arxasında Amerika Birləşmiş Ştatları dayanır, ölkədə isə keçən ay regionun ən böyük data mərkəzi və süni intellekt fabriki açılıb. Reyvanşistlərin buna deyəcək sözü qalmayıb.

Sualınıza qayıdaraq – Trampın müdaxiləsi olmasaydı, İrəvan sülhün imzalanmasına gedərdimi? Bəli, gedərdi. Amma buna hələ xeyli vaxt sərf olunardı ki, bu da region üçün itirilmiş vaxt olardı. İrəvanın sadəcə başqa çıxış yolu yox idi. Bakı, necə deyərlər, onu hər tərəfdən mühasirəyə alıb və geri çəkilmə üçün heç bir imkan qoymayıb.

Belə məsələlərdə, üstəlik Ermənistanda reyvanşist əhval-ruhiyyənin qorunub saxlandığı şəraitdə, məsələni uzun sürəyə qoymaq mümkün deyildi. Nədənsə mənə elə gəlir ki, hadisələrin məhz belə bir ssenari üzrə inkişafında Azərbaycan diplomatiyasının da əli olub.

Azərbaycanın Ermənistandan gözlədiyi yeganə şey – zəmanətli sülhün bağlanması və gələcəkdə yeni problemlərin yaranması ehtimalının tamamilə istisna edilməsidir. Bundan başqa heç nə.

.