Açıq və mübahisəsiz bir faktın qeydindən başlayaq. Rusiya pilotsuz uçuş aparatının Ukraynanın Nikolayev vilayətində dövlət şirkəti SOCAR-a məxsus yanacaqdoldurma məntəqəsinə növbəti zərbəsi Azərbaycan dövlət əmlakına qarşı açıq-aşkar bir təxribatdır. Bu bir çağırışdır. Və bu, Azərbaycanın öz maraqlarını yalnız rəsmi bəyanatlar səviyyəsində deyil, həm də informasiya məkanında müdafiə etmək bacarığının sınağıdır.

Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi operativ və sərt reaksiya verərək Rusiyanın Bakıdakı səfirini çağırıb. Xarici işlər idarəsi bu cür hadisələrin təsadüfi deyil, sistemli xarakter daşıdığını açıq şəkildə bildirib. Üstəlik, SOCAR-ın digər obyektlərinin, o cümlədən Odessadakı neft bazasının da əvvəllər zərbələrə məruz qaldığı birbaşa vurğulanıb. Yəni söhbət ayrıca bir hadisədən deyil, artıq formalaşmış bir tendensiyadan gedir.

Xarici İşlər Nazirliyinin mövqeyinə gəldikdə, gördüyümüz kimi, hər şey çox operativ və peşəkar şəkildə yerinə yetirilib. Rusiya səfirinin Bakıya çağırılması, Bakının mövqeyinin ətraflı izahı ilə birlikdə, təkcə yerli deyil, rus mətbuatında da geniş yayılıb.

Bəs sonra?

Sonra isə diplomatik demarşdan təxminən iki gün, Rusiyanın SOCAR-ın Ukraynadakı avtomobil yanacaqdoldurma məntəqəsinə zərbəsindən isə bir neçə gün keçib. Nəticə nədir? Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Rəhman Mustafayevin tam, kar edən sükutu.

Nə rus, nə də heç olmasa yerli mətbuatda bu barədə bir dənə belə ətraflı müsahibə yoxdur. Bir dənə də olsun qısa şərh yoxdur. Heç nə. Bu, sadəcə bir fasilə deyil. Bu, tam informasiya iflicinin nümayişidir. Və ya işi öz adı ilə çağırsaq – məlumat impotensiyasıdır.

Müasir diplomatiyada nota göndərmək və protokol tədbirlərində iştirak etmək kifayət etmir. Səfir təkcə paytaxtlar arasında ünsiyyət kanalı deyil. O, dövlətin ictimai nümayəndəsidir və onun maraqlarını, o cümlədən media vasitəsilə, bütün əlçatan yollarla müdafiə etməlidir. Xüsusən də təmsil olunduğu ölkədə.

Rusiya elə bir ölkədir ki, onun hərəkətləri Azərbaycanın maraqlarına birbaşa toxunur. Belə bir vəziyyətdə Azərbaycanın Rusiyadakı səfirinin susması, əslində, öz funksiyasını yerinə yetirməkdən imtinadır.

Müqayisə: Polad Bülbüloğlu dövrü

Kontrast xüsusilə aydın olur, əgər Azərbaycanın Rusiyadakı keçmiş səfiri Polad Bülbüloğlunun fəaliyyətini xatırlasaq. O susmurdu, rus mediasına çıxırdı, mübahisə edirdi, izah edirdi. Azərbaycanın mövqeyini açıq və ardıcıl şəkildə müdafiə edirdi. Bu, xüsusilə 2020-ci ilin 44 günlük müharibəsi dövründə parlaq şəkildə özünü göstərdi. Vurğulamaq vacibdir ki, onun bu aktivliyi rus tərəfi ilə heç də “razılaşdırılmamışdı”. Əksinə – Moskvadan Bakıya onun barəsində şikayətlər gəlirdi. Bu isə yalnız bir şeyi göstərir: o, hər şeyə baxmayaraq, öz işini vicdanla, vətənpərvərcəsinə və peşəkarcasına yerinə yetirirdi.

Bəs indi nə görürük? Rus tərəfinin Rəhman Mustafayevdən heç bir şikayəti yoxdur. Və bu, izah olunandır. O, Rusiya üçün əlverişlidir, çünki sakit və gözə çarpmayandır. Amma problem ondadır ki, diplomat təmsil olunduğu ölkə üçün əlverişli olmamalıdır. O, öz ölkəsi üçün faydalı olmalıdır. Əgər onun sükutu Moskvanı qane edirsə, bu, Bakı üçün ciddi bir siqnaldır.

Bu, təkcə bugünkü hadisə deyil

Söhbət təkcə cari insidentdən getmir. Bu, sistemli problemdir. SOCAR-ın Ukraynadakı obyektlərinə əvvəlki zərbələrdən sonra da R.Mustafayevin rus media məkanında sükutu davam edib. Azərbaycanın Kiyevdəki səfirliyinin Rusiya tərəfindən edilən hücum nəticəsində zədələnməsindən sonra da o susub.

Nəhayət, AZAL təyyarə fəlacəti ilə bağlı Azərbaycan-Rusiya münasibətlərində yaranan böhran zamanı da R.Mustafayevin sükutu davam edib. Halbuki məhz o zaman maksimal ictimai aktivlik tələb olunurdu. Rusiyanın informasiya məkanı reallığı təhrif edən versiyalarla dolu idi. Orada təbliğat tam gücü ilə işləyərək Rusiyanı məsuliyyətdən azad etməyə çalışırdı.

Məhz o anda Azərbaycanın Moskvadakı səfiri həqiqətin səsinə çevrilməli idi. Amma çevrilmədi. Bu, o zaman ki, Milli Məclisin bir çox deputatı, ən başlıcası isə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu barədə hər cür spekulyasiyanı rədd edərək aydın, prinsipial mövqe nümayiş etdirmişdi. Nəticədə Azərbaycan öz tələblərinin yerinə yetirilməsinə nail oldu. Amma bu, Rusiyadakı diplomatik nümayəndəliyin passivliyinə baxmayaraq baş verdi, onun sayəsində yox.

Yenidən eyni ssenari

İndi isə – Rusiya tərəfindən Azərbaycanın maraqlarına qarşı yeni bir zərbə, bu dəfə Ukraynada. Və yenə də – R.Mustafayevin sükutu. Halbuki problem onun rus mətbuatında şərh verməməsindən daha dərindir. Səfir təkcə baş verən hadisələrə reaksiya vermir. Bu, həm də qabaqlayıcı işdir.

Etimadnamələrin təqdim edilməsindən keçən təxminən iki il ərzində Rəhman Mustafayevin Rusiyanın siyasi, hərbi və iqtisadi elitası ilə əlaqələr sistemi qurmağa kifayət qədər vaxtı olub. Bu, mütləq birinci şəxslər səviyyəsində olmaya bilər. Amma qərar formalaşdıran və ya mövqeyi yuxarı çatdıra bilən şəxslər səviyyəsində mümkündür.

Belə kanallar hər effektiv diplomatiyada mövcuddur. Məhz onlar vasitəsilə əvvəlcədən siqnal vermək olardı: Azərbaycan dövlət şirkətinin obyektlərinə zərbələr yolverilməzdir. Xəbərdarlıq etmək olardı. Riskləri azaltmaq olardı. Deməli, qarşısını almaq üçün işləmək olardı. Amma bunun üçün təşəbbüs lazımdır. O isə yoxdur.

Fransa təcrübəsi də göstərici idi

Yeri gəlmişkən, qeyd etmək lazımdır ki, R.Mustafayev Azərbaycanın Fransadakı səfiri olduğu dövrdə, 2022-ci ilin sentyabrında Parisdə ölkəmizin səfirliyinin binasına erməni diasporunun nümayəndələri hücum edib. Burada da, göründüyü kimi, təxribatın qarşısını almaq üçün lazımi iş görülməyib. Qeyd edim ki, Azərbaycanın Fransadakı hazırkı səfiri Leyla Abdullayevanın dövründə səfirliyimizə qarşı bu cür təxribatlar olmayıb. Ümumilikdə isə Bakı-Paris münasibətləri yavaş, amma inamla yaxşılaşmağa başlayıb. Bu da səfir vəzifəsində şəxsiyyətin rolunun nə qədər önəmli olduğunu göstərən başqa bir nümunədir.

Nəticə

Amma Rusiyaya qayıdaq. Vəziyyət elədir ki, Azərbaycan Rusiyanın növbəti təxribatına yalnız faktdan sonra – Xarici İşlər Nazirliyi, rəsmi bəyanatlar və diplomatik demarşlar vasitəsilə reaksiya verməyə məcbur olur. Bu vacibdir. Bu düzgündür. Amma bu kifayət deyil. Çünki müasir siyasət təkcə hərəkətlərdən deyil, həm də onların şərhindən ibarətdir. Əgər ölkə ona lazım olan informasiya sahəsində iştirak etmirsə, onun əvəzinə başqaları danışmağa başlayır. Və bu, onun xeyrinə danışılmır.

Belə şəraitdə sükut – məğlubiyyətdir. Deməli, SOCAR-ın Ukraynadakı yanacaqdoldurma məntəqəsinə edilən zərbə ilə bağlı hazırkı hadisə təkcə Azərbaycan aktivlərinin təhlükəsizliyi məsələsi deyil. Bu, diplomatik xidmətin effektivliyi məsələsidir. Əgər Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri öz işinin əsas alətlərindən biri olan ictimai diplomatiyadan sistemli şəkildə istifadə etmirsə, təbii sual yaranır: o, öz funksiyasını tam yerinə yetirirmi? Təəssüf ki, hazırkı cavab aydındır. Vəziyyət dəyişməzsə, bu cür “səssiz uğursuzluqlar” daha ciddi nəticələrlə – Azərbaycanın milli maraqları üçün daha ağır fəsadlarla – təkrarlanacaq.

Mənbə: korrespondent.az

.